Jong talent laat zich zien tijdens het Scholieren Documentairefestival

Nee hoor, meedoen vinden ze niet spannend, zegt het groepje jongens gekleed in donkerblauwe jasjes en baseballpetjes met de klep naar achteren. En wanneer NEOS-adviseur Sibylla de jongens complimenteert met hun stoere én chique outfit: ‘Je moet toch wat’. Hun film over body dysmorfie is één van de inzendingen voor de hoofdprijs van het Scholieren Documentairefestival. Zelf zouden ze graag de publieksprijs winnen voor hun film.

Voordat de prijzen vallen, zijn de negen geselecteerde films eerst in een feestelijke sfeer te zien op het grote doek van De Lieve Vrouw in Amersfoort. De onderwerpen van de films lopen totaal uiteen, maar een ding hebben ze gemeen: ze laten allemaal zien hoe nieuwsgierig de leerlingen naar de wereld kijken.

Met behulp van interviews, eigen filmbeelden, archiefmateriaal, reconstructies, en zelfgemaakte animaties belichten de scholieren het gekozen onderwerp. Sommige kozen voor een persoonlijk verhaal, over migratie, prestatiedruk of mentale gezondheid, maar ook grote thema’s gaan ze niet uit de weg, zoals tijd, vrijheid of leven met een beperking.

Door het schooljaar heen werken de leerlingen aan hun docu op verschillende scholen in de provincie Utrecht. Bijvoorbeeld als onderdeel van een opdracht voor geschiedenis, Nederlands, CKV of zelfs als profielwerkstuk. Om de resultaten na al dat harde werken in de spotlights te zetten, organiseert NEOS samen met Filmhub Midden, De Lieve Vrouw en Kunst Centraal jaarlijks het festival.

Lola, leerling van middelbare school Descart in Utrecht en hockeyster, interviewde niemand minder dan Louis van Gaal, voor haar film over de voors en tegens van topsport. ‘Lola stelt de juiste vragen die open antwoorden ontlokken,’ vindt de jury. Ze wint met Tussen Droom en Druk de ‘Beste Film’.

Deze hoofdprijs wordt uitgereikt door de driekoppige jury van het Scholieren Documentairefestival: documentairemaker Eza Doortmont, filmprogrammeur Hessel de Groot en winnaar van het Scholieren Documentairefestival 2025 Sophie Caris.

Lola benaderde Van Gaal bij de organisatie Spieren voor spieren, waar ze als vrijwilliger werkt. In het interview met hem stelt ze een aantal kritische vragen waar Van Gaal eerlijk op antwoordt. ‘Ik dacht: ik heb wél interessant materiaal nodig,’ vertelt Lola.

Hoe laat denk je dat het nu is zonder op de klok te kijken? Wat zou je anders zou doen als je terug kon in de tijd? Het zijn vragen die makers Nieske, Fenne, Cathelijne en Lisan van het Amadeus Lyceum stellen in hun documentaire Carpe Diem. Een poëtische documentaire over het besef van tijd in een maatschappij die altijd haast heeft. Het is de documentaire waar het publiek het meest enthousiast over is.

De makers zijn heel blij met de publieksprijs. ‘We hadden absoluut niet verwacht dat we iets zouden winnen’, zeggen de meiden. Zelf vonden ze hun poëtische verhaal over de beleving van tijd wel goed, maar hun technische filmkwaliteit wat minder. Uit het materiaal uit hun interviews op straat hebben de maaksters wat dingen “weggemoffeld” die ze niet vonden passen in de lijn van hun verhaal. Ze vermoeden dat hun onderwerp actueel is en daarom het publiek zo aanspreekt.

De hele zaal ligt dubbel bij het zien van de film Cunk on Rainbows. Met het scherpe en grappige script krijgen makers Sidney, Mare en Hugo van Descart, de zaal compleet mee. Een film over queerness in de stijl van Cunk on Earth meets Freek Vonk. Dat vindt de jury een special mention waard. Sidney is blij dat hij meegedaan heeft en had niet verwacht dat de film uitgekozen zou worden.

“Iedereen heeft een identiteit: sommige mensen zijn gay, sommige mensen zijn straight en sommige mensen luisteren naar Drake zonder zich te schamen.” ‘Het is een van de grappige uitspraken in jullie film die ik zeker ga citeren,’ zegt een jurylid.

De makers van de films Carpe Diem (publieksprijs) en Tussen droom en druk (juryprijs) winnen een wildcard voor het Nationaal Film Festival voor Scholieren (NFFS). Samen met scholieren uit het hele land, dingen zij op 28 september in Lelystad mee naar diverse prijzen, waaronder een reis naar een filmfestival in Griekenland.

Lola, de winnaar van de juryprijs, heeft ook vrijkaartjes ontvangen voor het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA). Haar film zal daarnaast een hele dag te zien zijn als voorfilm in het reguliere filmprogramma van filmtheater De Lieve Vrouw.

Professioneel verder

Ook dit jaar laat het festival weer zien hoeveel jong filmtalent er in de provincie is en hoe stimulerend het is om een film te maken voor het grote doek. 

Zo maakte winnares Lola haar film vanuit de vraag: wil ik professioneel verder op hoog niveau in hockey of wil ik een andere kant op? Om dat goed te kunnen onderzoeken maakte ze deze film in haar eentje. ‘Want,’ zo zegt ze, ‘ik wilde dit persoonlijke verhaal zelf in de hand houden. Het winnen van dit festival voelt als een kans,’ vertelt Lola, die inmiddels heeft besloten om de vooropleiding van de Filmacademie te gaan doen.