Met meer zelfvertrouwen voor de klas

Met meer vertrouwen voor de klas staan. En ervaren hoe het is om überhaupt les te geven aan kinderen en of dat bij je past. Met onder andere deze doelen begonnen illustratrice en animator Franka van Vreeswijk en illustrator, animator en designer Reamon van der Horst aan het traject Makers in de klas van NEOS. Zij rondden het traject afgelopen week succesvol af.

De vetste workshop van het jaar

Op donderdag 28 mei was de laatste bijeenkomst van Makers in de klas. In dit traject van acht maanden krijgen deelnemers les van gastdocenten, leren ze over didactiek en proberen ze hun zelfontworpen workshops of lessen uit in de klas.

‘De eerste keer dat ik mijn workshop uitprobeerde op kinderen was heel spannend,’ vertelt Reamon. ‘Ik had een leuke groep 7 klas en de leerkracht hielp me via een videocall met de voorbereidingen. Toen ik aankwam bleek ze al scharen geregeld te hebben en waren de tafels afgeplakt. Dat was heel fijn.’

Franka had al eerder een workshop gegeven. ‘Ik gaf tijdens het traject dezelfde workshop aan een andere klas, maar dit keer beter uitgewerkt,’ vertelt ze. ‘Het was fijn om de workshop uit te testen met een andere indeling en planning. Daardoor ging het direct een stuk beter dan de eerste keer. Ik kon meteen de lessen van Makers in de klas in de praktijk brengen en zien dat het werkt.’

Franka maakt illustraties en animaties met haar bedrijf Fearhoodie. Ook Reamon is animator en illustrator onder de naam OPZNKOPS – Illustratie, animatie en ontwerp. Beiden merkten dat het helpt om de kinderen ook iets te vertellen over hun eigen werk. Franka: ‘Door je eigen werk te tonen, grijp je de aandacht.’

Reamon: ‘Ik gaf mijn workshop graffiti spuiten rond Koningsspelen, dus de kinderen waren helemaal hyper. Toen ik vertelde over wat ik doe, zeiden ze: “Wauw, dit is nu al de vetste workshop van het jaar.” Ze waren supergemotiveerd.’

Goede voorbereiding is het halve werk

Voor Franka was het belangrijkste leerpunt om vooraf een structuur en planning te maken. ‘Ik deelde mijn lessen al in tijdsblokjes in,’ vertelt ze, ‘maar bij jongere leerjaren is het nog belangrijker om een duidelijke structuur te hebben. Daarvoor kregen we allerlei tips en tricks.’

Reamon merkt dat ook. ‘Alles in stapjes, niet meteen alles tegelijk laten doen, daarna weer klassikaal. Dus kinderen tot rust krijgen en dan pas weer de volgende stap nemen. Als je dat niet doet, krijg je snel chaos. In mijn geval willen ze meteen met spuitbussen spuiten en niet meer luisteren.’

Franka en Reamon merkten dat vooraf communiceren met de leerkrachten en de school heel belangrijk is. Zoals het opstellen van een lesplan en van tevoren kijken hoe het lokaal eruit ziet, of even bellen met de docent om af te stemmen wat er allemaal aanwezig is aan materialen. Die voorbereiding draagt er aan bij dat de kunstenaars met meer stevigheid voor de klas staan.

AI of zelf verzinnen?

In het traject Makers in de klas is veel aandacht voor het ontwikkelen van didactische vaardigheden. Juist tijdens moeilijke momenten komen die didactische skills goed van pas. ‘Ik ben nu met een lessenserie bezig op een vo-school waar ze erg pro-AI zijn,’ vertelt Franka hierover. ‘Als ik de opdracht geef om te animeren, dan willen de leerlingen meteen een chat-programma erbij pakken om het verhaal te bedenken. Ze gaan met me in discussie als ik hen vraag hun eigen brein te gebruiken. Ik hoop dat ze aan het einde van de lessenserie juist trots kunnen zijn dat ze iets helemaal zelf hebben gemaakt.’

Van niets iets maken

In hun lessen zoeken Franka en Reamon allebei naar manieren om de eigen creativiteit van kinderen aan te zetten. ‘Van niets iets maken, is het leukste wat er is,’ vertelt Reamon. ‘Dat probeer ik de kinderen mee te geven. Het is belangrijk dat ze intuïtief iets leren creëren, zonder er teveel over na te denken. Dat opent luikjes naar wat er allemaal mogelijk is.’

‘Ik vind het werken met kinderen leuker dan ik had verwacht,’ zegt Franka. ‘Het levert onverwachte inzichten op. Ik gaf een workshop striptekenen van superhelden. Als je het woord superheld gebruikt bij kinderen van acht jaar, hebben zij meteen een beeld van iemand in een pak met een cape, die gaat vliegen en laserschieten. En dan maakt iedereen ongeveer dezelfde strip. Ik wilde de opdracht kunstzinniger maken en veranderde het in: wat wil jij redden? Op die manier ontstaat er iets creatievers dan de cliché superheld en kunnen ze zichzelf verbazen.’

Stok achter de deur

De twee ilustratoren zijn blij dat ze het traject Makers in de klas konden doorlopen. Wat het heeft opgeleverd? ‘Meer zekerheid, duidelijker lesplannen maken en de balans tussen wat je uitlegt en wat niet,’ zegt Franka. ‘De tip om kinderen waar mogelijk zelf te laten nadenken is me het meest bijgebleven. Als je teveel voorbeelden laat zien wordt het een kopieerles in plaats van een kunstles. En als je te weinig laat zien dan raken ze verward.’

Reamon: ‘Het traject Makers in de klas was een stok achter de deur. Ik had de eerste twee lessen gemist door omstandigheden. Daar had ik spijt van. Toen kon ik toch nog aanhaken en daar ben ik heel blij mee. Mijn doel was om een startschot te hebben om te beginnen met lesgeven en dat is zeker gelukt, mede door de stage.’

Sterker voor de klas

Ook de feedback van medestudenten heeft beide kunstenaars erg geholpen. Hoe zet je een les op? Wat moet je vooral doen en wat kun je beter laten? ‘Het is aan mij om door te zetten en te blijven evalueren zodat het steeds vlekkelozer gaat,’ zegt Reamon. ‘En een keer een moeilijke klas voor me hebben, zodat ik ook daarmee ervaring kan opdoen.’ Franka merkt nu dat ze een stuk sterker voor de klas staat. ‘Ik wilde meer zelfvertrouwen creëren voor de groep. Structuur en ervaring helpen mij daarbij.’

Over een ding zijn beide makers het eens: wat voor klas je ook tegenover je hebt, het blijft spannend, want elke klas is anders. En juist dat maakt het lesgeven zo leuk.